O στόχος της Παρασκευής δεν επετεύχθη, αφενός γιατί με καλούσε το Μάντσεστερ και αφετέρου διότι ο Legend χρησιμοποίησε αθέμιτα μέσα, πετάγοντας με έξω το προηγούμενο βράδυ. Η δικαιοσύνη όμως είναι τυφλή και έτσι ξέρω πως ποτέ δε θα βρω το δίκιο μου, ωστόσο ανεβάζω και την επόμενη δεκαετία του αφιερώματος για να φτάσουμε κάποτε πιο κοντά στη σύγχρονη εποχή. Η μεγάλη Βραζιλία του 1970, η διοργανώτρια Δυτική Γερμανία και για πρώτη φορά η Αργεντινή σήκωσαν το τρόπαιο εκείνες τις χρονιές, μετά από ένα εκπληκτικό τουρνουά, μια πολύ μεγάλη ποδοσφαιρική αδικία και μαι αμφιλεγόμενη από πολλές πλευρές διοργάνωση αντίστοιχα...
ΜΕΧΙΚΟ 1970
Αρίμπα μουτσάτσος. Σαράντα χρόνια μετά τη σέντρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου, η FIFA αποφάσιζε να αναθέσει τη διεξαγωγή των αγώνων σε χώρα εκτός Ευρώπης - Λατινικής Αμερικής. Εκλεκτή ήταν η πατρίδα των Αζτέκων, που κέρδισε στα σημεία την έτερη βασική υποψήφια Αργεντινή, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι δυο χρόνια νωρίτερα είχαν διεξαχθεί με απόλυτη επιτυχία οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο Μεξικό. Η οργανωτική εμπειρία της οικοδέσποινας ωστόσο δεν ήταν αρκετή για να καλύψει τις φωνές των περισσότερων ομάδων, που εξέφρασαν (δικαιολογημένα) παράπονα για τις δύσκολες συνθήκες που θα συναντούσαν οι ποδοσφαιριστές λόγω του υψόμετρου - 2.000 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Φωνές που έγιναν ακόμη δυνατότερες όταν ανακοινώθηκε το πρόγραμμα των αγώνων, μια και πολλά ματς είχαν τοποθετηθεί κατά τις μεσημεριανές ώρες προκειμένου να ικανοποιηθεί η δίψα των χορηγών, που είχαν ποντάρει πολλά στην πλήρη -και για πρώτη φορά συνολικά έγχρωμη- κάλυψη του τουρνουά. Παρ’όλα αυτά, το ‘Μέχικο 1970’ θεωρείται ως μία από τις θεαματικότερες διοργανώσεις, έστω κι αν παίζαμε ψηλά και με ντάλα ήλιο.
Το φαντασμαγορικό στοιχείο της διοργάνωσης έγινε εμφανές με το καλημέρα, καθώς οι Μεξικάνοι έγιναν οι πρώτοι διοργανωτές μουντιάλ που εισήγαγαν την πρακτική της “τελετής έναρξης” στο θεσμό. Τεκίλες, σομπρέρο και σέξι Μεξικάνες χόρευαν σε ρυθμούς σάλσα πριν την έναρξη του τουρνουά, δημιουργώντας προσδοκίες για χορταστικό θέαμα - κάτι που επιτεύχθηκε εν μέρει και λόγω της μεγαλύτερης Βραζιλίας όλων των εποχών. Οι καινοτομίες όμως δε σταματούν εκεί και μάλιστα ήταν τέτοιες που θα καθόριζαν τον όλο χαρακτήρα του αθλήματος: για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού επιτράπηκε στις ομάδες να κάνουν αλλαγές (μέχρι τότε κάτι τέτοιο συνέβαινε μόνο αν τραυματιζόταν τερματοφύλακας, οι υπόλοιποι απλά πέθαιναν στο γήπεδο), σε περίπτωση ισοβαθμίας μεταξύ δύο ή περισσότερων ομάδων χρησιμοποιήθηκε το κριτήριο της διαφοράς γκολ στα μεταξύ τους παιχνίδια (έως τότε είχαμε μπαράζ), ενώ εισήχθη και ο κανονισμός της κίτρινης και κόκκινης κάρτας, για να αποφευχθούν σκηνικά όπως εκείνο με τον Αργεντινό Ρατίν (να πούμε βέβαια εδώ πως ένα από τα ενδιαφέροντα στατιστικά στοιχεία είναι το ότι δεν υπήρξε καμία αποβολή σε ολόκληρο του τουρνουά). Άλλη μια εξυπνάδα που πήγαν να εφαρμόσουν οι Μεξικανοί (εμφανώς επηρρεασμένοι από το αλκοόλ για να σκεφτούν κάτι τέτοιο) ήταν το ότι σε ενδεχόμενη ισοπαλία μετά από παράταση δεν θα είχαμε ούτε μπενάλντι ούτε επανάληψη του αγώνα, αλλά στρίψιμο νομίσματος για τον καθορισμο του νικητή. Ευτυχώς δε χρειάστηκε να εφαρμοστεί αυτός ο κανονισμός...Σημαντικό ρόλο στο ότι οι ρέφερι άφησαν τις κόκκινες κάρτες στο τσεπάκι τους έπαιξε το γεγονός ότι από τη διοργάνωση απουσίαζαν οι -έχω τα νεύρα μου από 7 χρονών- Αργεντίνοι, οι οποίοι δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν το πολυπόθητο εισιτήριο σκοντάφτοντας πάνω στην εξαιρετική ομάδα του Περού. Σημαντική απούσα ήταν επίσης η Πορτογαλία που καταποντίστηκε στον Α‘ προκριματικό όμιλο, εκεί όπου συμμετείχε και η Ελλάδα (σε μια από τις ιστορικές νίκες της μέλουσας φετινής Πρωταθλήτριας Κόσμου με 4-2 στο ΟΑΚΑ- τελικά καταταγήκαμε 2οι πίσω από τους Ρουμάνους), ενώ από τη γιορτή έλειπαν και οι επίσης δυνατοί Ισπανοί, Γάλλοι και Ούγγροι. Αναφορικά με τις συμμετοχές, πρωτάρες ήταν η ομάδα του Ισραήλ (καθίκια) και του Μαρόκο, στην πρώτη μεταπολεμική συμμετοχή Αφρικανικής ομάδας σε Παγκόσμιο Κύπελλο. Πιο σπουδαίας ιστορικής σημασίας όμως ήταν η παρουσία του Ελ Σαλβαδόρ.
Καθότι το Μεξικό είχε εξασφαλίσε τη συμμετοχή του ως διοργανώτρια χώρα, οι υπόλοιπες υποψήφιες της Κεντρικής Αμερικής που επί χρόνια έβλεπαν την πλάτη του θα είχαν την ευκαιρία να διεκδικήσουν λίγη από τη δόξα του μουντιάλ. Οι ελπίδες αυξήθηκαν όταν η Αϊτή ξεφτίλισε τις ΗΠΑ (ρε πούστη να μη ζω τότε, θα πήγαινα γήπεδο...) και έφτασε στον τελικό των προκριματικών για την εν λόγω ζώνη, ενώ η μοίρα τα έφερε και στον άλλο ημιτελικό αναμετρούνταν το Ελ Σαλβαδόρ με την Ονδούρα. Οι δύο γειτονικές χώρες βρίσκονταν από καιρό στα χαρακώματα και χρειαζόταν απλά μια αφορμή για να ανάψει η σπίθα του πολέμου. Αιτία της διαμάχης αποτελούσε κυρίως το μεταναστευτικό κύμα από το Ελ Σαλβαδόρ στην Ονδούρα (η τελευταία ήταν μεν 5πλάσια σε έκταση αλλά το 1969 οι ΕλΣαλβαδοριανοί ήταν διπλάσιοι πληθυσμιακά), που είχε οδηγήσει τις δύο χώρες σε ουκ ολίγες εντάσεις. Αφορμή υπήρξαν τα μεταξύ τους ποδοσφαιρικά παιχνίδια.
Διπλοί αγώνες, ένας στην έδρα της κάθε ομάδας, και όπως ήταν αναμενόμενο το πολεμικό κλίμα που υπήρχε ώθησε και τις δύο φορές την εκάστοτε γηπεδούχο στη νίκη. Έτσι οδηγηθήκαμε σε τρίτο παιχνίδι σε ουδέτερο έδαφος, το οποίο βρήκε το Ελ Σαλβαδόρ να πανηγυρίζει αρχικά, και 15 μέρες αργότερα να στέλνει στρατιωτικές δυνάμεις στη γειτονική Ονδούρα για να λύσουν και τις εκτός γηπέδου διαφορές τους. Είχαν προηγηθεί αλλεπάλληλες κατηγορίες για άγριους προπηλακισμούς των μεταναστών τόσο της μίας όσο και της άλλης πλευράς, που άμβλυναν την ήδη έκκρυθμη κατάσταση. Οι πολεμικές συρράξεις ήταν πια γεγονός, και έμειναν γνωστές στην Ιστορία ως ο “Πόλεμος του Ποδοσφαίρου” (“The Football War”) ή διαφορετικά ο “Πόλεμος των 100 ωρών”, μια και τέσσερις ημέρες αργότερα συνάφθηκε ανακωχή. Όπως και να’χει, για άλλη μια φορά αποδείχθηκε πως το ποδόσφαιρο δεν είναι απλά ένα άθλημα που 22 τύποι με σορτσάκια κλωτσάνε τη μπάλα, αλλά λόγω της απήχησης που τυγχάνει και μόνο μπορεί ενίοτε να καθορίζει (ή να επιταχύνει) τις πολιτικές εξελίξεις. Γι’αυτό και η εκτενής αναφορά στην παρθενική συμμετοχή του Ελ Σαλβαδόρ και sorry αν ξέφυγα από το θέμα μουντιάλ, αλλά κατά την άποψη μου δεν ξέφυγα...Επιστρέφοντας στο χείλος του καύσωνα και τα γήπεδα του Μέχικο, η φάση των ομίλων δεν επεφύλασσε κάποια έκπληξη και τα φαβορί προχώρησαν χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Αξίζει όμως να αναφέρουμε 3 γεγονότα: Το πρώτο αποτελεί την εξαιρετική παρουσία του Άγγλου αρχηγού Μπόμπι Μουρ, η οποία όμως είχε πρωτύτερα περάσει από 40 κύματα. Πιο συγκεκριμένα, ο Μουρ είχε ξεμείνει στην Κολομβία, όχι επειδή σνίφαρε κόκα και έχασε το αεροπλάνο, αλλά γιατί πέρασε πολλές ώρες πίσω από τα κάγκελα του κρατητήριου. Κλασσική αγγλόφατσα, τύπου που η μέρα του μοιάζει να περιστρέφεται γύρω από τις λέξεις εργοστάσιο-pub-μπάλα-ξύλο, ο captain είχε κατηγορηθεί αδίκως ότι έκλεψε ένα (ακριβό υποθέτω) βραχιόλι στη Μπογκοτά όταν τα Λιοντάρια έδινα φιλικό προετοιμασίας, και δεν του είχε επιτραπεί η έξοδος από τη χώρα. Τελικά κατάφερε να φτάσει στο Μεξικό λίγες ώρες πριν την έναρξη του πρώτου αγώνα της Αγγλίας με τη Ρουμανία, όπου και είπε να ξεσκουριάσει λίγο και οδήγησε την ομάδα του στη νίκη.
Δεύτερο σημείο αναφοράς ο βραχύσωμος Γερμανός γκολτζής Γκερντ Μίλερ, ο οποίος πέτυχε δύο συνεχόμενα χατ-τρικ στην πρώτη φάση και έδειξε την εκτελεστική του δεινότητα, ενώ τελείωσε το τουρνουά με 10 γκολ. Τέλος, τρίτο και σημαντικότερο event δεν ήταν ούτε γκολ, ούτε κάποια kinky ιστορία, αλλά μία απόκρουση. Κατά πολλούς η μεγαλύτερη απόκρουση όλων των εποχών, πρωταγωνιστής της οποίας ήταν ο σπουδαίος Άγγλος τερματοφύλακας Γκόρντον Μπανκς. Στο ματς με τη Βραζιλία για τον Γ’ όμιλο, ο Πελέ σηκώνεται για κεφαλιά από πολύ κοντά, πετυχαίνει τη μπάλα με ιδανικό τρόπο και εκείνη κατευθύνεται με δύναμη προς τα δίχτυα. Ο Βραζιλιάνος σούπερ-σταρ σηκώνει ενστικτωδώς τα χέρια του να πανηγυρίσει, όμως με έκπληξη βλέπει τον Μπανκς να πετάγεται στη γωνία του και να διώχνει τη μπάλα (πραγματικά εντυπωσιακός, συγκρίνεται μόνο με τον Ατματσίδη). Παρά τη μεγάλη του εμφάνιση, η σελεσάο τελικά επικράτησε σε εκείνο το ματς με 1-0 χάτη σε γκολ του Ζαϊρζίνιο, αλλά αμφότερες πέρασαν στους “16”.
Εκεί όπου η μεν Βραζιλία επικράτησε του αρκετά δυνατού Περού (είχε μια παιχτούρα ονόματι Τεόφιλο Κούμπιγιας) με 4-2, ενώ οι Άγγλοι ηττήθηκαν στην παράταση από τους Γερμανούς (3-2), σε ένα παιχνίδι όπου τα πάντσερ πήραν εκδίκηση για το χαμένο τελικό του ’66. Να σημειωθεί το αυτονόητο, ότι δηλαδή οι Γερμανοί είχαν ισοφαρίσει πάλι στα τελευταία λεπτά, ενώ η ειρωνία είναι πως ακυρώθηκε γκολ του παίκτη που είχε σημειώσει εκείνο το γκολ-φάντασμα του τελικού του Γουέμπλεϊ, Τζεφ Χερστ. Στα ημιτελικά η Βραζιλία είχε την ευκαιρία να πάρει εκδίκηση από τους Ουρουγουανούς για το “Μαρακανάθο”, και έστω και 20 χρόνια μετά την πλήρωσε με το ίδιο νόμισμα: 3-1, αν και βρέθηκε πίσω στο σκορ. Το άλλο παιχνίδι όμως, ήταν πραγματικά η αποθέωση του ποδοσφαίρου.
Πολλοί μέχρι και σήμερα το χαρακτηρίζουν ως “το ματς του αιώνα”. Πωλείται μέχρι και ολόκληρο σε DVD, και μάλιστα δε βαριέσαι να το ξαναβλέπεις. Όσοι όμως το είδαν live, μπορούν να ισχυρίζονται ότι έφτασαν κοντά στην απόλυτη ποδοσφαιρική ευτυχία (οκ, οι Γερμανοί ενδεχομένως όχι). Ήταν το παιχνίδι ανάμεσα σε Ιταλία και Γερμανία, το οποίο έληξε με 4-3 υπέρ των ατζούρι, αλλά έχει την εξής ιδιαιτερότητα: δευτερόλεπτα πριν το τελικό σφύριγμα του διαιτητή, το ματς ήταν 1-0. Στις καθυστερήσεις λοιπόν, οι Γερμανοί εκνευρίζουν άλλον ένα λαό και ισοφαρίζουν με γκολ του αμυντικού Σνέλινγκερ, το οποίο ήταν και το μοναδικό στην καριέρα του! Μέχρι κι ο Γερμανός εκφωνητής τα είχε χάσει, και από τη μία φώναζε από τη χαρά του και από την άλλη γελούσε με τον σκόρερ. Στην παράταση ωστόσο έγινε το ανεπανάληπτο. Πέντε γκολ (άλλα δύο ο Μίλερ), με συνεχείς ανατροπές και το τελευταίο τέρμα του Ριβιέρα να σημειώνεται εν μέσω πανηγυρισμών των Γερμανών για την επίτευξη της ισοφάρισης (ναι ρε, άλλης μίας, τι?). Οι Γερμανοί αρκέστηκαν στην τρίτη θέση, επικρατώντας της τίμιας όπως έχουμε πει Ουραγουάης με 1-0, ενώ οι Ιταλοί θα κυνηγούσαν το θαύμα κόντρα στη Βραζιλία. Όποια από τις δύο επικρατούσε θα έφτανε τις τρεις κατακτήσεις και θα κρατούσε το τρόπαιο Ζιλ Ριμέ σπίτι της.
Όταν όμως στην ενδεκάδα σου έχεις ποδοσφαιριστές όπως ο Πελέ (στην τελευταία, πεισμωμένη του εμφάνιση σε μουντιάλ), ο Ζαϊρζίνιο, ο Τοστάο, ο Ριβελίνο, ο Ζέρσον και ο Κάρλος Αλμπέρτο, δεν επιτρέπεις και εύκολα τα θαύματα... Σε μια ακόμη επίδειξη ποδοσφαίρου, η σελεσάο επικράτησε με 4-1 των Ιταλών και σήκωσε το κύπελλο εν μέσω πανηγυρισμών, ενθουσιασμού και πλήρους αποδοχής από ολόκληρο τον ποδοσφαιρικό κόσμο. Παράλληλα, ο προπονητής της Μάριο Ζαγκάλο έγινε ο πρώτος άνθρωπος που κατακτούσε το τρόπαιο τόσο ως παίκτης όσο και ως προπονητής. Η Βραζιλία γίνεται η πρώτη χώρα που κατακτά τον τίτλο του Πρωταθλητή Κόσμου για 3η φορά, με μια ομάδα που μνημονεύεται ακόμα από τους πατεράδες μας που την έβλεπαν στην τηλεόραση του (ενός) γείτονα που μάζευε σπίτι του όλο το τετράγωνο για 20 μέρες. Ήταν η καλύτερη, καράμπα!Δ.ΓΕΡΜΑΝΙΑ 1974
Το μουντιάλ επιστρέφει στη Γηραιά Ήπειρο και όπως και στο Μέχικο, παρατηρείται το φαινόμενο η οικοδέσποινα χώρα να έχει φιλοξενήσει δυο χρόνια νωρίτερα τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αυτή τη φορά όμως, τα απόνερα της Ολυμπιάδας θα επηρρέαζαν βαθιά το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου. Ειδικότερα, τα μέτρα ασφαλείας ήταν πρωτοφανή, λόγω του ότι 11 Ισραηλινοί αθλητές είχαν χάσει τη ζωή τους από τρομοκρατική επίθεση στο Μόναχο το 1972. Υπό το φόβο της επανάληψης ενός τέτοιου τραγικού συμβάντος, οι Γερμανοί διοργανωτές διεξήγαγαν εξονυχιστικούς ελέγχους τόσο σε ποδοσφαιριστές όσο και σε φιλάθλους, με τους αστυνομικούς να είναι περισσότεροι κι από τους δύο. Σημαντική διαφορά είχαμε στον τρόπο διεξαγωγής των αγώνων, αφού καταργήθηκε η νοκ-άουτ φάση των προημιτελικών και ημιτελικών, επαναφέροντας το θεσμό των δεύτερων ομίλων. Οι δύο πρώτοι από τους αρχικούς τέσσερις ομίλους προκρίνονταν στην επόμενη φάση, και στη συνέχεια οι αλλοι δύο πρώτοι αναμετρούνταν για το βαρύτιμο τρόπαιο. Κατά τα φαινόμενα, ο λόγος για τον οποίο συνέβη κάτι τέτοιο ήταν τηλεοπτικός, αφού το σύνολο των παιχνιδιών αυξήθηκε και οι Γερμανοί έβγαζαν περισσότερα λεφτάκια.Και πάλι είχαμε σημαντικές απουσίες, κυρίως από την ευρωπαϊκή ήπειρο (Αγγλία, Ουγγαρία, Πορτογαλία, Γαλλία), ενώ από τον πρώτο θεσμό που ονομαζόταν “World Cup” και όχι πια ‘Κύπελλο Ζιλ Ριμέ’ αποσύρθηκε η Σοβιετική Ένωση. Η ΕΣΣΔ έδινε παιχνίδια μπαράζ με τη Χιλή για την πρόκριση, αλλά αρνήθηκε να ταξιδέψει στη χώρα της Λατινικής Αμερικής λόγω της εγκαθίδρυσης του δικατορικού καθεστώτος του Αουγκούστο Πινοσέτ. Από τα new entry τώρα, ζήσαμε την πρώτη συμμετοχή της κομμουνιστικής Ανατολικής Γερμανίας στο θεσμό, την παρθενική εμφάνιση ομάδας από την Ωκεανία (Αυστραλία), και τις μοναδικές παρουσίες της τιμημένης Αϊτής και του φιλότιμου Ζαϊρ. Οι δύο τελευταίες αποτέλεσαν και σάκο του μποξ για τις υπόλοιπες των ομίλων τους, με πιο χαρακτηριστική την ευρεία νίκη της Γιουγκοσλαβίας απέναντι στους Αφρικανούς, τη μεγαλύτερη μέχρι τότε στο θεσμό (9-0). Σε εκείνο το ματς έλαμψε και το άστρο του Ντούσαν Μπάγιεβιτς όπου και σημείωσε τρία γκολ (Ντούσκο γερά, πρωτάθλημα ξανά). Η Αϊτή από την άλλη ακούστηκε ιδιαίτερα και για έναν άλλο, όχι και όσο τιμητικό λόγο: ο ποδοσφαιριστής της Ερνστ Ζαν Ζοζέφ ήταν ο πρώτος στα χρονικά που βρέθηκε θετικός σε έλεγχο ντόπινγκ, κάτι που οδήγησε στην αποβολή του από το τουρνουά. Ο Αϊτινός δικτάτορας πάντως Πάπα Ντοκ Ντουβαλιέ, αντέδρασε λίγο πιο εκρηκτικά. Αφού έβαλε άτομα να μεταφέρουν τον παίκτη στο αεροδρόμιο δέρνοντας τον κατά μήκος όλης της διαδρομής, εν συνεχεία τον έκλεισε φυλακή όπου και τον υπέβαλε σε διαφόρων ειδών βασανιστήρια.
Πάμε όμως σε λίγο πιο ευγενή σπορ, και από την πρώτη φάση του θεσμού, αξίζει να αναφερθεί ο αποκλεισμός της Σκωτίας, της μοναδικής μέχρι τότε ομάδας που δεν περνά στην επόμενη φάση αν και αήττητη (και έχοντας σημειώσει και νίκη). Οι ξυλοκόποι Σκωτσέζοι έμειναν πίσω από Γιουγκοσλάβια και Βραζιλία λόγω διαφοράς τερμάτων και μάλλον δεν κυκλοφορούσες εύκολα εκείνο το βράδυ σε Εδιμβούργο-Γλασκώβη. Μίνι-έκπληξη αποτέλεσε ο αποκλεισμός της Ιταλίας, που ισοβάθμισε με την Αργεντινή αλλά έμεινε πίσω κι αυτή λόγω διαφοράς γκολ, την ώρα που την πρώτη θέση καταλάμβαναν οι εκπληκτικοί Πολωνοί (λίγο έλειψε να φτάσουν ως τον τελικό). Στον πρώτο όμιλο τέλος, διεξήχθη ένα ιστορικό ματς: Δυτική Γερμανία vs Ανατολικής Γερμανίας. Ή αλλιώς καπιταλισμός εναντίον κομμουνισμού. Η Μπάαντερ Μάινχοφ σε αναβρασμό, απειλώντας με επιθέσεις και απαγωγές, ελικόπτερα πάνω από το στάδιο να πετούν καθ’όλη τη διάρκεια τις μέρας και αμέτρητοι σνάιπερς στις τριγύρω ταράτσες. Εκτός γηπέδου δε συνέβη τελικά κάποιο έκτροπο, εντός αυτού ωστόσο υπήρξαν πολλές αναταραχές. Το πεντακάθαρο φαβορί ήταν ασφαλώς οι οικοδεσπότες, όμως ένα γκολ του μετέπειτα -αλλά για λίγο- ήρωα Γιούργκεν Σπάρβασερ τους έριξε στο καναβάτσο και ντρόπιασε όλο το καθεστώς. Αυτή ήταν η μια ευχάριστη στιγμή του τουρνουά...
Η άλλη (και σημαντικότερη) ήταν η Ολλανδία. Όλη η Ολλανδία. Η ομάδα του μεγάλου προπονητή Ρίνους Μίχελς, του ανθρώπου που είχε χτίσει την εξίσου μεγάλη ομάδα του Άγιαξ και λίγο μετά της Μπαρτσελόνα, αποτέλεσε ότι καλύτερο είχε να επιδείξει εκείνο το τουρνουά αλλά και γενικότερα το παγκόσμιο ποδόσφαιρο εκείνη την εποχή. Κινητήριος μοχλός δεν ήταν άλλος από τον τεράστιο Γιόχαν Κρόιφ, εξίσου σπουδαίοι όμως δίπλα του φάνταζαν και ο Νέσκενς, ο Τζόνι Ρεπ, ο Άρι Χάαν, ποδοσφαιριστές που έγραψαν τη δική τους ιστορία στα γήπεδα της Ευρώπης. Εκείνη η ομάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κορυφαίες του αθλήματος και σε μια εποχή που οι αμυντικές τακτικές έτειναν να κυριαρχήσουν, προσέφερε τη διαφορετική, ευχάριστη νότα. Αν οι Ούγγροι του Πούσκας είχαν εφεύρει το “total football”, οι Ολλανδοί του Κρόιφ ήταν εκείνοι που το εξέλιξαν σε βαθμό (σχεδόν) τελειότητας. Με δυο κουβέντες, το “ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο” υποδηλώνει ότι όλοι οι παίκτες εναλάσσουν ρόλους κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, με αποτέλεσμα να καταργούνται οι παγιωμένες θέσεις των ποδοσφαιριστών στα καλούπια άμυνα-κέντρο-επίθεση. Άπαντες τρέχουν και καλύπτουν κάθε γωνιά του γηπέδου, με αποτέλεσμα ο σέντερ μπακ να έχει εξίσου πολλές πιθανότητες να σκοράρει όσες ένας επιθετικός και κατ’ επέκταση να είναι όλη η ομάδα μια καλοδουλεμένη μηχανή, που μπερδεύει διαρκώς τον αντίπαλο (δεδομένου ότι τα μαρκαρίσματα είναι κυρίως προσωπικά, μαν-του-μαν που λεν κι στου χουριό μ’). Γι’αυτό και της εμεινε το προσωνύμιο “clockwork orange”, σε δάνειο από την επίσης πολύ μεγάλη ταινία. Παρ’όλα αυτά, εκείνη η ομάδα-φαινόμενο, όπως και η Ουγγαρία το 1954, δεν πανηγύρισε την κατάκτηση του τροπαίου...
Υπεύθυνη για ακόμη μία φορά η Δυτική Γερμανία (πωπω, με έχουν τσαντίσει οι κερατάδες οι Γερμανοί, γαμώ την πουτάνα τους δηλαδή οι άμπαλοι που όλο κερδίζουν). Οι οράνιε, αν και στο δυσκολότερο από τους “ημιτελικούς” ομίλους, υπέταξαν με σχετική ευκολία τις Αν.Γερμανία, Αργεντινή και Βραζιλία, την ώρα που οι οικοδεσπότες κέρδιζαν με το ζόρι το τρίτο και τελευταίο παιχνίδι της δικής τους 4άδας απέναντι στην έκπληξη της διοργάνωσης, Πολωνία (οι άλλες 2 του ομίλου ήταν η Σουηδία κι ο Μπάγιεβιτς). Να σημειωθεί πως η πορεία της Πολωνίας μόνο τυχαία δεν ήταν, αφού οι παίκτες του (σπουδαίου προπονητή) Κάζιμιεζ Γκόρσκι παρουσίαζαν ένα πολύ καλό σύνολο, το οποίο είχε αφήσει εκτός διοργάνωσης την Αγγλία κατά την προκριματική φάση. Λίγες μέρες αργότερα μάλιστα κέρδισαν και τη Βραζιλία στο μικρό τελικό, που αν και χωρίς την αίγλη της ομαδάς του ’70 παρέμενε εξαιρετικά ισχυρή.
Στον τελικό τώρα, η ολλανδική τελειότητα εγκλωβίστηκε από τα γερμανικά κομπιουτεράκια. Όλα άρχισαν καλά για την αρμάδα του Κρόιφ και μόλις στο δεύτερο λεπτό μπήκε μπροστά στο σκορ με ένα γκολ-ποίημα. Χαρακτηρισμός που δεν αφορά βέβαια την εκτέλεση, καθώς επρόκειτο για πέναλτι, αλλά τη συνολική συνεργασία των παικτών και την τελική ενέργεια του Κρόιφ. Επί ένα λεπτό οι Ολλανδοί αντάλασσαν πάσες σα σε προπόνηση, παίζοντας κορόιδο τους Γερμανούς, πριν ο Κρόιφ πάρει τη μπάλα στο κέντρο και αφού περάσει όποιον βρει μπροστά του ανατραπεί στη μεγάλη περιοχή και κερδίσει το μπενάλντι. Ο Ογκουνσότο ευστόχησε, και οι Γερμανοί δέχτηκαν γκολ χωρίς ακόμα να έχουν ακουμπήσει τη μπάλα! Η επιβλητική υπεροχή της Ολλανδίας συνεχίστηκε για ένα 25λεπτο και οι Γερμανοί έμοιαζαν με ομάδα της γειτονιάς, όμως καπου εκεί ισοφάρισαν από το πουθενά με πέναλτι του Μπράιτνερ (το μοναδικό μεγάλο αλάνι της ομάδας, αξίζει ως και δικό του post) και οι ισορροπίες άλλαξαν. Όχι ότι οι Γερμανοί ήταν ποτέ καλύτεροι, αλλά ανέβηκε η ψυχολογία τους και δυο λεπτά πριν τη λήξη του ημιχρόνου πέτυχαν και 2ο γκολ με τον Μίλερ. Το 2-1 έμεινε μέχρι τέλους και άλλη μια αδικία συντελέστηκε εις βάρος του θεάματος. Η Ιστορία ωστόσο έγραψε ότι η Δ.Γερμανία του Μπεκενμπάουερ κατακτούσε το δεύτερο τίτλο της, πανηγυρίζοντας μέσα στο σπίτι της.
ps. “Ξέχασα” να τονίσω πως ότι ήταν το πρώτο μουντιάλ που είχαμε αναμέτρηση μεταξύ Αργεντινής - Βραζιλίας. Δε λέω πόσο ήρθε, να βρείτε μόνοι σας.
ΑRGENTINA 1978
Έπειτα από πολλές αποτυχημένες απόπειρες, η Αργεντινή έλαβε το χρίσμα της διοργάνωσης ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου. Και σχεδόν μισό αιώνα μετά τη συμμετοχή της στον τελικό του πρώτου μουντιάλ της Ουρουγουάης, θα έφτανε ξανά στον τελικό. Με μια σημαντική διαφορά ωστόσο: αυτή τη φορά θα κατακτούσε το τρόπαιο.
Δεν ήταν αυτό όμως το καλό το κύπελλο. Εκείνο θα ακολουθούσε οκτώ χρόνια αργότερα. Το μουντιάλ της Αργεντινής του ’78 έχει (δυστυχώς) φαρδιά - πλατιά την υπογραφή του δικτάτορα Χόρχε Βιδέλα. Ο Βιδέλα είχε “αναλάβει” τη διακυβέρνηση της χώρας το 1976, και σχεδόν όπως και ο Μουσολίνι το ’34, χρησιμοποίησε το μουντιάλ ως μέσο προώθησης της πολιτικής προπαγάνδας του. Πέραν της εύνοιας που ανέκαθεν τυγχάνουν οι διοργανωτές, ο Βιδέλα φέρεται πως είχε βάλει λίγο παραπάνω το χεράκι του προκειμένου η ‘αλμπιτσελέστε’ να φτάσει όσο το δυνατόν ψηλότερα γι’αυτό και η τελική επικράτηση των Αργεντινών επικρίθηκε από πολλούς. Παρ’όλα αυτά, όσο κι αν κάποια από τα γεγονότα “βρωμάνε” αρκετά (διαιτητικές αποφάσεις, οι Αργεντίνοι έπαιζαν πάντα σε ώρες μεταγενέστερες των αντιπάλων τους γνωρίζοντας εκ των προτέρων τα αποτελέσματα) η ποδοσφαιρική αξία εκείνης της ομάδας ουδέποτε αμφισβητήθηκε, μια και επρόκειτο για ένα πλήρες ρόστερ που ούτως ή άλλως διεκδικούσε με αξιώσεις την πρωτιά. Αυτή που σίγουρα αμφισβητείται είναι η ανθρωπιά του Βιδέλα, ενός από τους πλέον σκληροπυρηνικούς δικτάτορες, ο οποίος μάλιστα είχε κλείσει 5.000 από τους “αγνοούμενους” - αντιφρονούντες του καθεστώτος σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις που βρίσκονταν σε απόσταση αναπνοής από το ‘Μονουμεντάλ’. Πρόκειται για το γήπεδο της (ομάδας των αστών) Ρίβερ Πλέιτ, το οποίο φιλοξένησε τους περισσότερους από τους αγώνες της Αργεντινής, κάτι που σημαίνει πως την ίδια ώρα που βασανίζονταν από συμπατριώτες τους οι συλληφθέντες άκουγαν τους υπόλοιπους να ζητωκραυγάζουν...
Στον αγωνιστικό τομέα, ο τρόπος διεξαγωγής διατηρήθηκε ίδιος με εκείνον του μουντιάλ της Γερμανίας, ήτοι όχι νοκ-άουτ ματς αλλά νέοι “ημιτελικοί” όμιλοι κλπ. Από τις τρανταχτές απουσίες του τουρνουά ήταν και πάλι η Αγγλία, η Πρωταθλήτρια Ευρώπης Τσεχοσλοβακία, η Σοβιετική Ένωση και η Γιουγκοσλαβία, ενώ εισιτήριο δεν εξασφάλισε ούτε η Ουρουγουάη. Την πρώτη τους παρουσία στην κορυφαία διοργάνωση του πλανήτη αντίθετα είχαν κερδίσει το Ιράν και η Τυνησία. Οι Τυνήσιοι μάλιστα έγραψαν ιστορία, αφού σημείωσαν την πρώτη νίκη αφρικανικής ομάδας σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου, κερδίζοντας 3-1 το Μεξικό στους ομίλους.
Αξίζει όμως να σταθούμε λίγο παραπάνω σε συμμετέχοντες και απόντες, από τη μεριά των ποδοσφαιριστών αυτή τη φορά. Όσο αφορά στους πρωτοεμφανιζόμενους, σίγουρα την παράσταση έκλεψε ένας Γάλλος πιτσιρικάς ονόματι Μισέλ Πλατινί. Το νυν λαμόγιο της UEFA, όσο κι αν είναι ασυμπάθητος λόγω του θεσμικού του ρόλου, δεν παύει να έχει υπάρξει παιχταράς και αυτή ήταν η πρώτη του συμμετοχή σε μουντιάλ. Πέτυχε μάλιστα και γκολ στο ματς των ομίλων κόντρα στους μετέπειτα τροπαιούχους Αργεντίνους. Εκείνο που σημάδεψε το μουντιάλ της Αργεντινής όμως ήταν περισσότερο οι απόντες παρά οι παρόντες ποδοσφαιριστές. Πρώτος και καλύτερος ο Γιόχαν Κρόιφ, η μη συμμετοχή του οποίου ξεσήκωσε θύελλα συζητήσεων και κατά πολλούς στέρησε το τρόπαιο από τους -για ακόμη μία φορά- φιναλίστ, Ολλανδούς. Οι πιθανοί λόγοι της αναβολής του ταξιδιού του ποίκιλλαν, παρουσιάζοντας τον από τη μία ως αρνούμενο να ακολουθήσει την αποστολή της εθνικής ομάδας της χώρας του λόγω της αντίθεσης του προς το στρατοκρατικό καθεστώς του Βιδέλα, και από την άλλη ως “θύμα” της διαφωνίας της εταιρίας-χορηγού του με την ολλανδική ομοσπονδία. Η αλήθεια όμως αποκαταστάθηκε λίγα χρόνια αργότερα. Ο ίδιος ο Κρόιφ σε συνέντευξη του αποκάλυψε πως λίγους μήνες νωρίτερα εκείνος και η γυναίκα του είχαν πέσει θύματα απόπειρας απαγωγής στη Βαρκελώνη, όπου πέρασε δύσκολες ώρες δεμένος σε μια καρέκλα, με όπλα να τον σημαδεύουν και όλα τα σχετικά. Όπως ήταν φυσιολογικό δεν είχε μυαλό για μπάλα αφού προείχε η ασφάλεια της οικογένειας του και έτσι έμεινε εκτός μουντιάλ.
Δεύτερη συμαντική απουσία εκείνη του Πολ Μπράιτνερ. Ο άνθρωπος που είχε συμβάλει τα μέγιστα στην κατάκτηση του τροπαίου για τους ΔυτικοΓερμανούς 4 χρόνια νωρίτερα, αποφάσισε να μην ακολουθήσει την αποστολή συνειδητά, για πολιτικούς λόγους. Ανέκαθεν ριζοσπαστικό πνεύμα (ήρθε πολλάκις αντιμέτωπος ακόμη και με το γερμανικό κατεστημένο λόγω των ιδεών του- τις οποίες δεν έχανε ευκαιρία να εκφράζει δημόσια και με κυνικό τρόπο), ο συχνά μουσάτος και πάντα με αφάνα Μαοϊκός Μπράιτνερ επέλεξε να μείνει πίσω στην πατρίδα του παρά να πάρει μέρος στην προπαγανδιστική γιορτή ενός δικτάτορα όπως ο Βιδέλα. Δε δίστασε να τον κατηγορήσει ανοιχτά ως εγκληματία, σε μια εποχή που όλοι ακολουθούσαν πιστά τις επιταγές του καθωσπρεπισμού, επιβεβαιώνοντας πως παραμένει ένα αντρεπτικό στοιχείο και ότι δικαίως συγκαταλέγεται ανάμεσα στα “κακά παιδιά” του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, πλάι στον Τζορτζ Μπεστ, τον Σόκρατες και.......και φυσικά τον Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα. Τον έτερο και τελευταίο τεράστιο απόντα από εκείνη τη διοργάνωση, που επιπλέον λάμβανε χώρα στην πατρίδα του. Ο καλύτερος ποδοσφαιριστής που έχει γεννηθεί σε τούτο τον πλανήτη, βρισκόταν τότε σε ηλικία μόλις 16 ετών. Οι εντυπωσιακές εμφανίσεις του όμως τόσο με τη φανέλα της εθνικής ομάδας Νέων της Αργεντινής, την οποία πήρε από το χεράκι και την οδήγησε στην κορυφή του κόσμου, όσο και με εκείνη των Αρχεντίνος Τζούνιορς, ανάγκασαν τον ομοσπονδιακό τεχνικό Σέζαρ Λουίς Μενότι να τον συμπεριλάβει αρχικά στην αποστολή. Ο Μαραντόνα έμοιαζε πολύ κοντά στο να εκπληρώσει το όνειρο κάθε Αργεντίνου ποδοσφαιριστή και μάλιστα σε πολύ μικρή ηλικία, τελευταία στιγμή όμως ο Μενότι είχε άλλη άποψη και τον άφησε εκτός ομάδας προτιμώντας περισσότερο έμπειρους παίκτες. Αυτό ήταν ένα μεγάλο πλήγμα για τον Ντεγκίτο, η “χειρότερη στιγμή της καριέρας μου” όπως χαρακτηριστικά δήλωσε. Και όλοι ξέρουμε ότι αυτή η καριέρα δεν υπήρξε ποτέ στρωμένη με ροδοπέταλα... Σε κάθε περίπτωση, αυτός ο αποκλεισμός πείσμωσε ακόμη περισσότερο τον κοντό τον Αργεντίνο, που λίγα χρόνια μετά επέστρεφε σε μουντιάλ όπως είχε υποσχεθεί και κατόρθωνε να κερδίσει μια θέση στις καρδιές όλων. Και μπορεί ο Μεντότι να στέρησε από τον κόσμο την ευκαιρία να τον θαυμάσει λίγο παραπάνω, ωστόσο το χαρακτηριστικότερο “κακό παιδί” του παγκόσμιου ποδοσφαίρου ήταν στο στάδιο της εκκόλαψης και δεν θα αργούσε να κάνε αισθητή την παρουσία του. Το μουντιάλ της Αργεντινής του ’78 ήταν η σπίθα που θα άναβε τη φωτιά του εκρηκτικού χαρακτήρα του Ντιέγκο, πυροδοτώντας το ξεδίπλωμα του ταλέντου του τόσο εντός όσο και εκτός γηπέδων.
Παρά την απουσία του Ντιέγκο, οι συμπατριώτες του κατάφεραν να πανηγυρίσουν την κατάκτηση του πρώτου Παγκόσμιου Κυπέλλου στην ιστορία τους. Για να φτάσουν εκεί ωστόσο, έπρεπε πρώτα να βγουν αλώβητοι από έναν όμιλο-φωτιά, όπου συμμετείχαν επίσης η Ιταλία, η Γαλλία και η Ουγγαρία. Οι οικοδεσπότες πέρασαν τελικά στην επόμενη φάση καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση πίσω από τους ατζούρι του Ρόσι και του Mπετέγκα, που κέρδισαν στο μεταξύ τους παιχνίδι με γκολ του τελευταίου. Στο άλλο τελευταίο ματς του ομίλου ωστόσο, εκείνο μεταξύ Γαλλίας και Ουγγαρίας, σημειώθηκε ένα μνημειώδες ευτράπελο: η Γαλλία αγωνίστηκε με πράσινη-με-άσπρες-ρίγες φανέλα. Αιτία αρχικά εμφανίστηκε το γεγονός πως αμφότερες οι ομάδες είχαν κατέβει στον αγωνιστικό χώρο με τις άσπρες εμφανίσεις τους, δίχως να διαθέτουν εναλλακτική λύση. O πραγματικός λόγος όμως φαίνεται πως εντοπίζεται αλλού και συγκεκριμένα στην αργεντίνικη τηλεόραση. Μολονότι η τεχνολογία είχε φτάσει στο επίπεδο του να έχουν ανακαλυφθεί οι έγχρωμες μεταδόσεις εν έτει 1978, οι φτωχοί Αργεντίνοι διέθεταν μόνο τον παλιό, παραδοσιακό, ασπρόμαυρο τρόπο εκπομπής τηλεοπτικού σήματος. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να μην ξεχωρίζουν οι παίκτες των δύο χωρών στην οθόνη και έτσι οδηγηθήκαμε σε λύση ανάγκης. Οι Γάλλοι πήραν τις εμφανίσεις μιας τοπικής ομάδας ονόματι Club Atletico Kimberley και το "Allez les Bleus" έγινε για μια νύχτα "Allez les Verts"... Στον Β’ όμιλο, οι Πολωνοί απέδειξαν πως η τρίτη θέση που κατέκτησαν στο μουντιάλ της Γερμανίας κάθε άλλο παρά φούσκα ήταν, τεματίζοντας πρώτοι πάνω από τους τότε Πρωταθλητές Κόσμου και αφήνοντας εκτός την Τυνησία και Μέχικο. Μίνι-έκπληξη σημειώθηκε στο τρίτο γκρουπ, όπου οι μαχητικοί Αυστριακοί, παίζοντας με δανεικό τον Τζανέτο τερμάτισαν πάνω από τη Βραζιλία, την ώρα που Ισπανοί και Σουηδοί άφηναν τα όποια όνειρα τους για κάτι καλό στην πρώτη κιόλας φάση. Στον 4ο όμιλο τέλος, το Περού του πάντα εκπληκτικού Τεόφιλο Κούμπιγιας (πέτυχε 5 γκολ σε 3 ματς) “έφαγε” την πρώτη θέση από τους Ολλανδούς του total football, οι οποίοι μάλιστα λίγο έλειψε να μείνουν εκτός από τους Σκωτσέζους. Για δεύτερο συνεχόμενο μουντιάλ όμως οι Βρετανοί έμειναν έξω λόγω διαφοράς τερμάτων, και τότε σίγουρα δεν κυκλοφορούσες το βράδυ στους δρόμους της Γλασκώβης...
Φτάνοντας στους μεταγενέστρους ομίλους, το “clockwork orange” πάντως άρχισε να δουλεύει όντως ρολόι, και με το καλημέρα διέλυσε τα όνειρα του Τζανέτου να επιστρέψει στη Μαρίνα με το κύπελλο ανά χείρας (επικράτησε με το επιβλητικό 5-1). Συνεχίζοντας με ισοπαλία κόντρα στη Γερμανία ουσιαστικά στερούσε από τα “πάντσερ” τη δυνατότητα να υπερασπιστούν τον τίτλο τους και πήγαινε στο τελευταίο παιχνίδι με την Ιταλία έτοιμη να κερδίσει το δικαίωμα για μια θέση στον ήλιο. Ήταν ένα παιχνίδι όπου ο νικητής έπαιρνε το εισιτήριο για τον τελικό και ο ηττημένος θα διεκδικούσε την τρίτη θέση. Τελικά οι οράνιε κέρδισαν με 2-1 και περίμεναν τον αντίπαλο τους, που θα ήταν ένας εκ των Βραζιλίας ή Αργεντινής. Να αναφερθεί πως κατά την τελευταία αγωνιστική σημειώθηκε ακόμη μία ιστορική νίκη, εκείνη της Αυστρία επί της Γερμανίας (3-2), σε ένα παιχνίδι όπου ο Τζανέτος είχε αποβληθεί από το 15’ όταν προσέγγισε τον διαιτητή με απειλητικές διαθέσεις λέγοντας “What ρε, what ρε?” επειδή νόμισε πως ο τελευταίος κοίταζε το κορίτσι του σε μια στιγμή που έστρεψε το βλέμμα προς την εξέδρα.
Στο άλλο γκρουπ, Αργεντινή και Βραζιλία ήταν τα φαβορί απέναντι σε Περού και Πολωνία, κάτι που επιβεβαιώθηκε και εντός γηπέδων. Καθότι όμως το μεταξύ τους ματς είχε λήξει ισόπαλο χωρίς τέρματα, η πρόκριση στον τελικό θα κρινόταν στη διαφορά τερμάτων. Και κάπως έτσι, φτάσαμε σε μία από τις μεγαλύτερες “ομορφιές” στην ιστορία του θεσμού. Η σελεσάο έπαιζε το τελευταίο της ματς κόντρα στους Πολωνούς 3 ώρες νωρίτερα από εκείνο των διοργανωτών με το Περού, κάτι που σημαίνει ότι οι Αργεντίνοι θα γνώριζαν για τι ακριβώς αποτέλεσμα πήγαιναν. Οι Βραζιλιάνοι τελικά επιβλήθηκαν των Ευρωπαίων με 3-1, υποχρεώνοντας την “αλμπιτσελέστε” να νικήσει με τέσσερα γκολ διαφορά αν ήθελε να ξεπεράσει βαθμολογικά τους παντοτινούς εχθρούς της. Ο αγώνας με το Περού εντέλει έληξε με 6-0, δημιουργώντας έντονο παρασκήνιο και φημολογίες περί δωροδοκίας των Περουβιανών, αν και ουδέποτε αποκαλύφθηκε κάτι το μεμπτό. Όπως και να’χει, εκείνο το ματς αποτέλεσε την αφετηρία για να οδηγηθεί η FIFA στην απόφαση να διεξάγονται τα τελευταία κρίσιμα παιχνίδια των ομίλων την ίδια ώρα.
Στον τελικό λοιπόν είδαμε Αργεντινή εναντίον Ολλανδίας. Οι οράνιε, αν και χωρίς τον Κρόιφ παρέμεναν μια εξαιρετική ομάδα, την ώρα που οι γηπεδούχοι διέθεταν εξαιρετικούς ποδοσφαιριστές στον άξονα όπως ο τερματοφύλακας Φιγιόλ, ο Ντανιέλ Πασαρέλα στο κέντρο της άμυνας, ο μέγιστος Οσβάλντο Αρντίλες στο χώρο του κέντρου και μπροστά ο εξίσου μεγάλος σκόρερ Μάριο Κέμπες. Ο Κέμπες μάλιστα έβαλε την υπογραφή του σε εκείνο το παιχνίδι πετυχαίνοντας δύο γκολ, σε ένα ματς που έληξε 3-1 υπέρ των Αργεντίνων αν και οι Ολλανδοί διαμαρτύρονται έντονα για τις διαιτητικές αποφάσεις. Το τελικό σκορ σημειώθηκε στην παράταση (1-1 η κανονική διάρκεια) όπου οι οράνιε μάλλον ξέμειναν από δυνάμεις και έδωσαν στους διψασμένους διοργανωτές την ευκαιρία να επιτεθούν, δίνοντας παράλληλα το έναυσμα για ξέφρενους πανηγυρισμούς. Η Αργεντινή κατακτούσε τον πρώτο της Παγκόσμιο τίτλο και έγινε η 5η διοργανώτρια που σήκωνε το τρόπαιο μέσα στο σπίτι της.









Η Βραζιλία το '74 νίκησε 2-1. Στο Mexico ήταν που όλοι οι speaker μίλαγαν για το Διακογιάννη; Averel μόλις τελειώσει το αφιέρωμα αναλαμβάνω να γράψω ωδή στο όνομα σου. Τι; Θες να γίνεις ο Σωτηρακόπουλος?
ΑπάντησηΔιαγραφήΌχι Legend, δε μου αρέσουν οι τιμές. Είμαι ένας ακόμη ανώνυμος ήρωας...
ΑπάντησηΔιαγραφήHere you are mate:
ΑπάντησηΔιαγραφήhttp://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artid=4579185